Những người đi qua tuổi thơ, nhưng ảnh hưởng đến cuộc đời một đứa trẻ

Trên hành trình khôn lớn của một đứa trẻ, đôi khi chỉ cần một người luôn hiện diện với sự kiên nhẫn và yêu thương cũng đủ để tạo nên những ảnh hưởng tích cực kéo dài suốt cuộc đời. Nhiều người cho rằng sự trưởng thành của một đứa trẻ phụ thuộc chủ yếu vào cách cha mẹ nuôi dạy. Điều đó hoàn toàn đúng, nhưng chưa phải là toàn bộ câu chuyện.

Tham khảo thêm: Dạy thói quen lễ phép cho con trẻ cần bắt đầu từ đâu?

Những dấu ấn nhỏ bé có thể theo trẻ suốt cuộc đời

Người đó có thể là cô giáo mầm non luôn nhẹ nhàng dỗ dành mỗi khi trẻ khóc và giúp con cảm thấy an toàn khi rời vòng tay cha mẹ. Có thể là người bà kiên nhẫn lắng nghe những câu chuyện ngây ngô được kể đi kể lại hàng chục lần mà vẫn mỉm cười chăm chú. Đó cũng có thể là người bác luôn khích lệ một đứa trẻ rụt rè bằng những lời động viên chân thành, hay một người hàng xóm tử tế luôn chào hỏi, khen ngợi và đối xử với trẻ bằng sự tôn trọng.

Những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy đôi khi lại trở thành nguồn động lực, sự tự tin và cảm giác được yêu thương mà trẻ mang theo suốt hành trình trưởng thành.

Những tác động ấy đôi khi rất âm thầm, nhỏ bé đến mức người lớn không nhận ra, nhưng lại có thể theo một con người suốt nhiều năm sau đó.

Nhà tâm lý học nổi tiếng Urie Bronfenbrenner, người xây dựng Thuyết hệ sinh thái trong phát triển trẻ em, từng chia sẻ rằng: “Mỗi đứa trẻ cần ít nhất một người lớn phát điên vì yêu thương chúng.” Thông điệp ấy không chỉ nhắc đến tình yêu của cha mẹ, mà còn nói về sức mạnh của những người luôn hiện diện, quan tâm và nâng đỡ trẻ trong quá trình trưởng thành.

Bởi trẻ em không chỉ lớn lên nhờ những nhu cầu vật chất được đáp ứng, mà còn được nuôi dưỡng bởi cách mình được nhìn nhận, được lắng nghe và được đối xử mỗi ngày.

Một đứa trẻ thường xuyên nhận được sự khích lệ sẽ dần hình thành niềm tin vào chính mình. Một đứa trẻ được lắng nghe bằng sự tôn trọng sẽ học cách lắng nghe và thấu hiểu người khác. Và một đứa trẻ được đối xử bằng sự tử tế sẽ có thêm niềm tin rằng thế giới xung quanh là nơi đáng để mở lòng và kết nối.

Điều đặc biệt ở trẻ em là các em có thể quên rất nhiều chi tiết, nhưng lại ghi nhớ rất lâu những cảm xúc mà người khác mang đến cho mình. Các em có thể không nhớ chính xác lời người lớn đã nói, nhưng sẽ nhớ cảm giác được yêu thương, được công nhận, được bảo vệ hoặc bị tổn thương. Chính những cảm xúc ấy âm thầm trở thành một phần trong cách các em nhìn nhận bản thân và thế giới khi trưởng thành.

Ký ức trẻ thơ không bao giờ thực sự biến mất

Nhiều người khi đã trưởng thành vẫn lưu giữ trong ký ức những điều tưởng như rất bình thường của tuổi thơ. Đó có thể là cô giáo tiểu học ân cần cúi xuống buộc lại dây giày giữa giờ ra chơi, một người chú kiên nhẫn chạy theo giữ xe khi tập đi xe đạp, hay cô hàng xóm luôn dành cho mình phần bánh ngon nhất mỗi lần ghé qua.

Tham khảo thêm: “Tuổi thơ của mẹ” cuốn sách giúp con biết mẹ đã từng có tuổi thơ đẹp đến thế.

Với người lớn, những hành động ấy có thể chỉ là sự tử tế thoáng qua. Nhưng với một đứa trẻ, đó đôi khi là khoảnh khắc đầu tiên các em cảm nhận được mình được quan tâm, được trân trọng và được tin tưởng.

Các nhà tâm lý học gọi những kết nối như vậy là “mối quan hệ bảo vệ” (protective relationships) – những mối quan hệ tích cực giúp trẻ cảm thấy an toàn, được nâng đỡ về mặt cảm xúc và có thêm sức mạnh để vượt qua những thử thách trong cuộc sống.

Chỉ một người tin tưởng cũng có thể thay đổi một cuộc đời

Nhiều nghiên cứu về sự phát triển của trẻ em cũng cho thấy, chỉ cần có ít nhất một người lớn ổn định, đáng tin cậy và luôn hiện diện khi cần, trẻ sẽ có khả năng thích nghi tốt hơn trước nghịch cảnh, xây dựng lòng tự tin vững chắc hơn và phát triển khả năng phục hồi tâm lý mạnh mẽ hơn. Đôi khi, một người như thế không làm thay đổi hoàn cảnh của đứa trẻ, nhưng có thể thay đổi cách đứa trẻ nhìn nhận chính mình và tương lai của mình.

Tham khảo thêm: 2 tính cách của cha khiến con lớn lên trong sợ hãi, tự ti khó thay đổi.

Những người tạo nên ảnh hưởng tích cực trong cuộc đời trẻ không nhất thiết phải là những người xuất chúng. Họ không cần giàu có, thành đạt hay làm những điều quá lớn lao. Điều trẻ cần đôi khi chỉ là một người đủ kiên nhẫn để lắng nghe, đủ tử tế để thấu hiểu và đủ hiện diện để đồng hành.

Có những đứa trẻ từng sống trong áp lực và nghi ngờ bản thân, nhưng nhờ gặp một người thầy, người cô biết động viên mà dần nhìn thấy giá trị của chính mình. Có những em bé vốn rụt rè, thiếu tự tin, nhưng nhờ được ông bà thường xuyên lắng nghe, ghi nhận và khích lệ mà ngày càng mạnh dạn hơn. Và cũng có những người trưởng thành từng trải qua tuổi thơ nhiều khó khăn, nhưng vẫn giữ được sự ấm áp trong tâm hồn vì đã từng nhận được lòng tốt từ một ai đó.

Trẻ em lớn lên từ những điều tử tế mỗi ngày

Trẻ em giống như những hạt mầm đang lớn lên từng ngày. Ngoài tình yêu và sự chăm sóc từ gia đình, các em còn được nuôi dưỡng bởi những điều tốt đẹp đến từ những người xung quanh. Đôi khi, một lời động viên chân thành, một cái ôm đúng lúc hay một hành động tử tế tưởng chừng rất nhỏ lại có thể trở thành điểm tựa giúp một đứa trẻ thay đổi cách nhìn về bản thân và cuộc sống.

Bởi có những điều người lớn nghĩ rằng trẻ sẽ nhanh chóng quên đi, nhưng thực tế lại ở lại rất lâu trong ký ức của các em. Các em nhớ cảm giác được bảo vệ khi sợ hãi, nhớ người đã tin tưởng mình khi bản thân còn nghi ngờ chính mình, và nhớ những ai đã khiến tuổi thơ trở nên ấm áp hơn. Chính những ký ức ấy âm thầm nuôi dưỡng lòng tự trọng, sự tự tin và niềm tin rằng mình xứng đáng được yêu thương trên suốt hành trình trưởng thành.

Chuyên mục phổ biến